Sailing

Bodemangst

Door Bernard

Het is moeilijk onder te woorden te brengen, wat het snorkelen en vrij duiken allemaal met me doet. Maar het is zo bijzonder, dat ik het toch wil proberen.

Allereerst is er natuurlijk de ongelooflijke rijkdom van het onderwaterleven. Koraalvissen in de meest psychedelische kleuren en ondenkbare vormen. Ook koralen in alle vormen; bomen, grotten, pukkels, paddestoelen, wuivende pluimen, waaierende vleugels. Veel koraal is wit en dood, maar daartussen zie je overal pukkels felgekleurde levend koraal: paars, groen, blauw, geel, echt alle kleuren die je maar kunt bedenken. Jammer dat wij hier aan boord niet meer weten over de eco-systemen van de koralen, dan zouden we wellicht nog veel meer kunnen waarnemen en bewonderen (Vief, waar ben je?!)

Toch ben ik het meest gefascineerd door de grote vissen.

Haaien zijn natuurlijk een categorie apart, vanwege hun dubieuze reputatie. De rifhaaien die wij zagen, meestal 1 tot 2 meter lang, soms langer, zwommen alleen of met zijn tweeën vlak over de bodem hun rondjes, al dan niet met een grappig loodsvisje onder de romp. Ze lijken nergens in geïnteresseerd, noch in andere vissen noch in ons. Onverstoorbaar bewegen ze stilletjes en moeiteloos door hun territorium, kijken je af en toe aan met hun enorme ogen, en je hebt geen flauw idee wat ze drijft.

De Manta Roggen vormen echt het toppunt van gratie. Ze zien eruit als enorme ruitvormige tapijten met een zeldzaam lange staart als een antenne erachteraan. Simon zag er een van wel 5 meter doorsnede, die ik gezien heb bleven beperkt tot een meter of twee, maar daarom niet minder ontroerend in hun schoonheid. Ze bewegen ze zich onwaarschijnlijk gracieus door het water; of ze nu stofzuigeren over de bodem om zich te voeden, dan wel dat ze zomaar wat om je heen zwemmen, naar je toe en van je af, ze wenden en keren zich met het grootste gemak in alle drie dimensies, speels en statig tegelijk.

Maar de fascinatie voor het onder water zijn gaat verder dan de verwondering over de rijkdom en veelzijdigheid van het onderwater leven; grootser is de ervaring van het beleven van een soort geheim, iets dat je even waar mag nemen in een wereld waar we eigenlijk niet thuis horen. Om dat gevoel en klein beetje te benaderen, begin ik met een feitelijke beschrijving van wat er met je gebeurt onder water.

Allemaal zijn we inmiddels vrij geoefend in het zogenaamde vrij-duiken: al snorkelend adem je een paar keer diep om je bloed lekker te verzadigen met zuurstof, neemt dan een extra stevige teug, en zwemt met je armen verticaal naar beneden, tegelijkertijd zwier je je benen verticaal de lucht in; door dat extra gewicht duik je recht naar beneden de diepte in. Je hebt genoeg zuurstof om een minuut, of twee, rustig rond te flipperen en te kijken. Hoe rustiger je beweegt, des te langer kun je beneden blijven. (Maar ook; hoe rustiger je in je hoofd blijft, des te langer kun je beneden blijven. Zodra de haai die je volgt zich naar je omdraait, voel je een shot van adrenaline door je lijf gaan en is er onmiddellijk de impuls: ik heb lucht nodig! Maar ook dat leer je een beetje te beheersen.)

De eerste meters moet je even doorflipperen om de opwaartse kracht van het water te overwinnen; gaandeweg wordt je door de waterdruk samengeperst en gaat het makkelijker. Met één hand knijp je je neus dicht en ‘klaart’ je oren; je perst extra lucht in je hoofdholtes om te compenseren voor de toenemende buitendruk. Je andere arm houd je stil langs je lijf. Met je benen gestrekt beweeg je je flippers in rustige, lange slagen. Je zwemt wat rond, kijkt rond, en als je voelt dat je lucht op raakt, zwem je een paar forse flippers omhoog, vandaar gaat het steeds makkelijker, eigenlijk vanzelf, je kijkt rond terwijl je de zonlichtstralen weer krachtiger door het water ziet schijnen, en je voelt je steeds sneller opgetild worden terug naar de zuurstof, naar jouw vertrouwde wereld.

Als je een meter of tien diep bent, kom je in een zone waarin je totaal gewichtsloos bent. Als je niets doet, zweef je gewoon op één niveau, je wordt niet omhoog om omlaag getrokken, totaal moeiteloos, één beweging met je flipper en je zweeft vooruit, of je draait opzij, of je wentelt je gezicht naar boven, naar benden. Je hoeft alleen maar waar te nemen hoe je wordt opgenomen in de stille wereld zonder zwaartekracht. Ik vraag mij af: als ik nu in een stikdonkere nacht zou gaan duiken, en niet het licht boven me zou zien, hoe zou ik hier dan weten wat boven en wat beneden is? Hoe zou ik dan weten waar ik naar toe moest zwemmen om weer bij de vertrouwde wateroppervlak te komen?

Je weet dus rationeel; ik kan makkelijk een halve minuut naar beneden zwemmen, en dan weer een halve minuut naar boven zwemmen, en dan ben ik mooi op tijd terug. Maar zo werkt het niet (in mijn hoofd althans). Als je dieper gaat dan die circa 10 meter van hierboven, dan word je zover ingedrukt (je voelt hier overigens niks van) dat je echt gaat zinken. Je doet niets, en in zweefvlucht glij je moeiteloos dieper naar beneden, je ziet een koraalwand aan je voorbij glijden of de bodem dichterbij komen. Deze verslavende duikvlucht gaat echter gepaard met een angst: alles wat ik nu moeiteloos naar beneden zweef, moet ik zo meteen zwoegend terug zwemmen! Hoeveel reserve heb ik nog? Zou ik nog dieper kunnen, of moet ik al terug? Altijd als ik weer boven ben, denk ik: man, ik heb nog mega marge over, ik had best nog een tijdje langer beneden kunnen blijven, wat ben ik een watje!?

Duikers, die met flessen duiken, krijgen door de hoge druk hogere concentraties stikstof in hun bloed dan normaal, daardoor kunnen ze in een roes en zelfs een euforie raken. Ik kan het biologisch niet verklaren, maar ervaar zelf wel degelijk bij elke diepe duik een roes, als een inwijding opgenomen worden in die stille wonderlijke wereld, alleen maar hier en nu waarnemen en gewichtsloos zweven, aantrekkend en angstwekkend tegelijk, “laat dit nooit overgaan” zong Bram.

Voel
Voel hoe het zeewater trekt aan je lichaam
De zuiging naar diepe zee
Voel, en
geef het lichaam maar mee…

Simon van Hemert

Simon van Hemert

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

four × two =